Ze kwam met een vraag over haar moeder. De zorg voor haar moeder – inmiddels dementerend – drukte zwaar. Sinds haar vader overleed, was de relatie met haar moeder veranderd. Ze voelde zicht verantwoordelijk, cijferde zichzelf weg. En ergens knelde het: hoe kon ze er voor haar moeder zijn, zonder zichzelf te verliezen?
In het voorgesprek raakte ze terloops haar vader aan – hij was 15 jaar geleden overleden. Ze vond het moeilijk om grenzen te stellen. Om zichzelf te laten zien op haar werk. Op haar plek te staan tijdens presentaties.
Het leek haar moeder te zijn, die haar bezighield. Ze gaf aan ik wil naar de relatie met mijn moeder kijken. Maar grenzen stellen en jezelf in de wereld laten zien is vaak gelinkt aan de vader.
Bert Hellinger zei ooit: “Je moeder zet je op de wereld, je vader zet je in de wereld.”
Niets is wat het lijkt
We startten de opstelling. Al snel werd zichtbaar hoe sterk haar blik naar haar moeder getrokken werd. Groot. Allesomvattend. Zelfs belangrijker dan haar zelf. Haar vader bleef in de schaduw. De verbinding met hem was vaag, gespannen. Er zat van alles tussen, oordeel – gemis- en een verlangen dat nauwelijks woorden kende.
Toen zij haar eigen plek in de opstelling innam ontstond er ruimte. Voor ontmoeting, – verbinding – rouw. Erkenning. Ze kon haar vader eindelijk zien en ook zien dat hij haar al die tijd al had gezien.
We werken met zinnen: woorden die niet alleen haar, maar het hele systeem ontspanden. Onbewust had ze zich al die tijd, uit loyaliteit naar haar moeder, afgehouden van haar vader. Het werd lichter, het voelde lichter.
Ze kwam voor haar moeder.
Ze ging naar huis met haar vader.
Soms moet je een omweg maken om er te komen
We zien vaak bij opstellingen dat cliënten met een vraag komen specifiek over hun vader of over hun moeder. “Ik wil graag naar de relatie met mijn moeder kijken”. Heel begrijpelijk, het loopt niet lekker en je denkt dat in de opstelling de oorzaak ook bij je moederlijn te vinden is. Het is dan ook schakelen wanneer de opstelling eigenlijk iets anders laat zien, in dit geval het contact met de vader.
Iedere opstelling is het weer de kunst om als begeleider niet mee te gaan in verhaal, in het hoofd. Iedere opstelling laten we de info uit het systemisch interview weer los en kijken we puur wat zich ontvouwt. We observeren, we voelen, we interveniëren en zo kan het dus makkelijk zijn dat je voor een vraag komt, heel specifiek en met een vast omlijn idee in je hoofd, maar er eerste een hele andere stap genomen moet worden om daar te komen. Die stap openbaart zich dan vanzelf in de opstelling. In dit geval was de beweging naar haar vader nodig om het systeem te ontspannen.
Voor ons als begeleider de reminder om te waken mee te gaan in een verhaal, wat in het hoofd van de cliënt is ontstaan en voor de cliënt de uitnodiging open te staan voor wat de opstelling laat zien. En is vaak iets ander dan dat we in eerste instantie zouden verwachten.
